ansichtkaart (alg.)

Een ansichtkaart (ook ansicht of prentbriefkaart) is een kaart met op de ene zijde een afbeelding. In de eerste tijd, eind negentiende eeuw, noemde men het ook wel aanzichtkaart. Het woord is ook een verkorting van het Duitse Ansichts(post)karte.

De ontwikkeling van de ansichtkaart begint in de loop van de jaren tachtig van de 19e eeuw, toen de postwet in zowel Oostenrijk als Duitsland zo werd aangepast dat het monopolie op het uitgeven van postkaarten kwam te vervallen. In de loop van de jaren negentig van de 19de eeuw begon de de prentbriefkaart vooral in Duitsland aan een grote opmars, omdat ze veel werden verzameld. Bij de oorspronkelijke ansichtkaarten was de hele achterkant gereserveerd voor de adressering. Men noemt deze kaarten voorlopers. Tot 1905 mocht in Nederland de achterkant van een prentbriefkaart alleen gebruikt worden om naam, adres en woonplaats op te schrijven. Het verzonden bericht bestond dus uit weinig meer dan de afbeelding, want het was niet toegestaan om iets op de voorkant te schrijven. Dit had te maken met de lage frankeerwaarde. Het verzenden van kaarten met een bericht was veel duurder.

Kort hierna begonnen andere landen met het introduceren van een gedeelde achterkant. Bij deze kaarten is de achterzijde in tweeën gedeeld: de rechterhelft is bestemd voor het adres, dat op voorgedrukte lijntjes kan worden geschreven, en links is ruimte voor een bericht. Zo kon de zegetocht van de ansichtkaart als communicatiemiddel beginnen. De voorzijde werd nu exclusief bestemd voor het beeld.

Al heel vroeg werd de ansichtkaart ook een distributiemiddel voor uitingen van kunst. Wanneer een antieke ansichtkaart een artistieke, getekende of geschilderde impressie van bijvoorbeeld een landschap weergeeft spreekt men in Duitsland van een Künstlerpostkarte (kunstenaarspostkaart).

De Franse beeldhouwer Charles Despiau (1874-1946) hield zich aanvankelijk in leven door samen met zijn echtgenote Marie Rudel ansichtkaarten in te kleuren. Bekend is, dat de bekende Deense kunstenares Gerda Wegener (1885-1940), nadat zij aan het eind van haar leven tot armoede was vervallen, haar kunst op ansichtkaarten verwerkte en die verkocht om in leven te blijven.

De Duitse kunstenaar Joseph Beuys maakte honderden ontwerpen voor postkaartenedities en beschouwde de postkaart als een zelfstandige kunstuiting. Zijn postkaarten waren op te vatten als multiples in ongelimiteerde oplage, waarmee hij een groot publiek in de gelegenheid stelde een betaalbaar kunstwerk van zijn hand te verwerven. In zijn streven de grenzen te verleggen ontwierp hij ook postkaarten die gemaakt zijn van onorthodoxe materialen zoals hout, vilt, zwavel en pvc.



Sorteer op:

Resultaten 1 - 6 van 1414